Als de Paddestoel aan het stuur zit
Hallo dappere binnen-reiziger! 💕
Het meeste wat ik hier schrijf gaat over de weken en dagen vóór een reis, want dan kun je nog dingen plannen. Maar op een gegeven moment neem je de paddo's, begint de kamer een beetje te ademen, en dan draag je al die voorbereiding verder gewoon met je mee. Daar gaat deze pagina over: de uren waarin je er echt middenin zit.
Ik wil meteen eerlijk zijn: er bestaat geen techniek waarmee je een reis een bepaalde kant op kunt sturen, en ik kan je niet vertellen hoe die van jou zal zijn. Wat ik wel kan delen, zijn de kleine hulpmiddelen en houdingen die mij hebben geholpen als het moeilijk werd, als ik dieper wilde gaan, of als ik me middenin alles een beetje verloren voelde. Eenmaal daarbinnen schieten je er misschien maar één of twee van te binnen, en dat is helemaal prima.
Wil je de fases van een sessie wat uitgebreider doorlopen, van het eerste gekriebel tot het zachte terugzweven? Kijk dan eens naar Deel 2 van Richtlijnen voor Reizigers; dat ga ik hier niet allemaal herhalen. En als je hier echt in wilt oefenen: mijn mentor Jonas Rosen heeft in zijn Psychonaut Academy een cursus die the Art of Psychedelic Navigation heet (de kunst van het psychedelisch navigeren), en die raad ik je met heel mijn hart aan.
Rustig aan
Het opkomen gaat meestal langzaam, en je hoeft er nog niks mee. Zelf doe ik het dan graag lekker rustig aan: een tijdje zitten en mediteren, of liggen en naar de muziek luisteren. Ik zou ook niet op bepaalde visuals rekenen. Iedereen ervaart het anders (sommige mensen reizen door hele werelden vol kleur, anderen zien bijna niks en voelen alles in hun lijf of hun hart), en wat er voor jou komt, dát is jouw reis.
Ik kwam ooit een citaat tegen (ik weet niet meer waar) dat ik in die eerste uren graag in mijn achterhoofd houd:
Wees bereid om alles te horen! Hoe meer je openstaat, hoe soepeler het hele proces verloopt. Wees er gewoon bij en let op de visioenen en boodschappen, zonder er meteen een oordeel op te plakken als "dit is eng" of "dit is griezelig bizar" of "OMG ik ben nu echt helemaal amazeballs". Blijf flexibel; uiteindelijk komt alles goed, dus maak je geen zorgen.
Iemand anders zit aan het stuur
Een beeld dat ik van de psychedelische tovenaar James Xander heb meegekregen: een reis is een roadtrip met de Paddestoel, en de Paddestoel rijdt.
Jij hebt ervoor gekozen om in te stappen, je hebt ongeveer verteld waar je heen wilt (dat is je intentie), en vanaf dat moment is het niet meer aan jou welke wegen jullie nemen.
Voor mij betekent dat dat alles wat er gebeurt bij de reis hoort. De prachtige visioenen, de rare gevoelens in je lijf, die oude herinnering die ineens uit het niets opduikt, zelfs de buurman die precies op dat moment besluit te gaan boren, of de muziek die overgaat op een nummer waar je niks mee hebt: ik zie het allemaal graag als de Paddestoel die me iets probeert te laten zien. Het is allemaal één grote ervaring, en de 'echte' wereld hoort daar net zo goed bij, ook al is het geen visioen.
En als de weg hobbelig wordt, probeer ik de bestuurder te vertrouwen. In mijn ervaring kent de Paddestoel de weg door de moeilijke stukken beter dan mijn hoofd, en uiteindelijk heeft hij me altijd naar een liefdevollere plek gebracht, ook als het op dat moment helemaal niet zo voelde. Dat is mijn eigen ervaring en geen belofte, maar ik vertrouw er wel steeds weer op.
Instappen betekent ook dat je een paar dingen langs de kant van de weg achterlaat. Er is een stukje tekst over losse, positieve energie dat ik mooi vind: "Laat los wat je denkt nodig te hebben, in ieder geval voor deze ceremonie. Laat die eindeloze lijst los van dingen die je 'moet'. Het is oké om gewoon even stil te zitten en te ontspannen, hier in dit moment." Je werk, je plannen en je zorgen lopen niet weg; die zijn er morgen allemaal nog, en voor deze paar uur mag je ze even neerleggen. Rick Strassman schrijft hier ook zo mooi over, in het stuk Loslaten van Voorbereiding op de Reis.
En als er angst is, vóór of tijdens de reis, dan is dat ook oké. Ik heb gemerkt dat het veel beter werkt om mét de angst te werken dan ertegenin. Je hoeft hem niet weg te krijgen of te 'fixen'. Je kunt hem er gewoon laten zijn, er wat ruimte voor maken, hem misschien zelfs welkom heten. Angst kan een bondgenoot zijn, een vriend die je probeert te beschermen. En tegelijk kun je kleine stapjes zetten in de richting van vertrouwen.
Zeg oké, ook als je het niet leuk vindt
Wat er ook komt, je hoeft het niet leuk te vinden. Dat vind ik zo'n opluchting! Het is genoeg om er niet voor weg te rennen. Een zacht "oké" zeggen tegen iets moeilijks is iets heel anders dan ervan genieten. Het betekent alleen dat je het laat zijn en erbij blijft. En als het lukt, kan het helpen om jezelf eraan te herinneren dat het tijdelijk is: zelfs het vreemdste, zwaarste stuk blijft in beweging, en op een gegeven moment gaat het voorbij.
Wat ik steeds weer merk, is dat iets in een reis vaak groter wordt als je ervoor wegrent. Het volgt je de hoek om, wordt luider, en voor je het weet ben je de hele tijd over je schouder aan het kijken. Als je je omdraait en er juist naartoe leunt, met nieuwsgierigheid of zelfs een beetje liefde, verandert het vaak helemaal van karakter. Soms helpt het om het moeilijke ding recht in de ogen te kijken en te vragen: "Waarom ben jij hier?" Vaak begint het je dan te laten zien wat het werkelijk is.
Bij mij verschijnen enge dingen vaak niet zo letterlijk, maar de Paddestoel laat soms wel behoorlijk angstaanjagende beelden zien, schijnbaar gewoon voor de lol. Mij helpt het dan altijd enorm om neutraal te blijven (niet positief, niet negatief) en speels toe te geven dat het best een gaaf beeld is, en dan verandert het meestal razendsnel in iets anders!
En één keer belandde ik in een desoriënterende tijdlus. Nadat ik er een tijdje in verdwaald was geraakt, werd ik nieuwsgierig waaróm ik erin zat, en toen kwam ik erachter dat ik veel meer van de beperkingen van mijn lichaam kon houden, met al z'n traagheid. Dát was wat me er langzaam uit haalde, en daardoor ging ik ook weer waarderen hoe simpel en traag het dagelijks leven mag zijn!
Hier komt liefdevolle vriendelijkheid (metta) om de hoek kijken, en dat is eerlijk gezegd een van de krachtigste hulpmiddelen die ik ken. Als je het in je dagelijks leven oefent, komt het veel makkelijker naar boven wanneer je het in een reis nodig hebt. Wordt iets een beetje donker of ongemakkelijk, dan kun je proberen ernaar te glimlachen, het dat warme 'ik zie je, je bent hier welkom'-gevoel toe te sturen, en misschien zelfs in jezelf te zeggen: ik hou van je, ik vergeef je. Bij mij kunnen enge dingen daar bijna meteen zachter van worden. En is een glimlach op dat moment even te veel gevraagd, dan is dat "oké" van hierboven al genoeg.
(Nog één ding over dat lange middenstuk: soms roept er na een paar uur een stemmetje "pff, ik denk dat ik nu wel klaar ben". Dat kán een echt teken zijn, maar vaak is het een deel van je dat de auto uit wil vlak voordat het interessant wordt. Ik vind het de moeite waard om dan nieuwsgierig te blijven en nog even lekker mee te dobberen op de oceaan. Als ik je gids ben, help ik je daarbij.)
Je adem is er altijd
Als al het andere in beweging is, kun je altijd nog terug naar je adem. Alleen al merken dát je ademt kan je weer terughalen, in de ervaring en in je lijf.
En je kunt er ook een beetje mee sturen. Als ik langzamer en dieper adem, ga ik dieper de reis in, dus wil je verder naar binnen, dan is dat een prachtige deur. Wordt het te wild, dan kun je terug naar een rustige, gelijkmatige adem, en dat kan je iets stevigs geven om je aan vast te houden. Is er een gids of sitter bij je, dan kan samen ademen ook enorm helpen.
Zelf adem ik meestal diep in tot in mijn buik, laat de uitademing lang en langzaam zijn, en rust dan even onderin, met lege longen, tot de volgende inademing vanzelf komt. Er zijn nog twee andere manieren van ademen die voor sommige mensen heel goed werken; misschien is het leuk om ze op een rustige dag vóór je reis eens uit te proberen en te voelen welke bij jou past:
- Vierkantsademhaling (box breathing): vier tellen in, vier vasthouden, vier uit, vier vasthouden. Een beetje alsof je steeds opnieuw de vier kanten van een vierkant tekent.
- 4-7-8-ademhaling: vier tellen in door je neus, zeven vasthouden, en dan acht tellen uit door je mond, met een zacht blazend geluid.
In een reis kan het tellen een beetje wiebelig worden, en dat is oké: het gaat om het langzame ritme, niet om de precieze getallen. (En als je adem inhouden niet fijn voelt, kun je die pauzes ook gewoon weglaten.)
De psychedelische raket
Er is nog een deur die ik graag gebruik als ik verder naar binnen wil. Ik doe mijn mond wijd open, in een soort 'eeuwige gaap', en achter mijn gesloten oogleden rol ik mijn ogen omhoog en naar achteren, alsof ik van binnenuit naar mijn derde oog probeer te kijken. Het hoeft niet perfect te lukken; een beetje in de buurt is al genoeg. Voor mij verandert de reis hierdoor in een soort brullende psychedelische raket, en hup, daar ga ik! Op zulke momenten voel ik me veel meer verbonden met het Al, en daardoor ook met wezens, geesten of voorouders, als die bij deze reis horen. (Wordt het te veel, dan kun je altijd je mond weer sluiten, je ogen laten ontspannen en terugkomen bij je adem.)
Wil je zien hoe dat eruitziet? Zoek dan eens foto's op van het beeld van Xochipilli, de Azteekse prins van de bloemen, die veel mensen zien als de god van de heilige planten (dus zo'n beetje de god van het trippen). Zijn hoofd is achterover gekanteld, zijn mond staat open, en zijn ogen lijken heel ver, ver weg te zijn. Er is iets aan dit eeuwenoude beeld dat me diep raakt...
De BEES van Metzner
Ralph Metzner, een van de vroege psychedelische onderzoekers en gidsen, had hier een fijn ezelsbruggetje voor: de BEES (Engels voor 'bijen'). Als je je aandacht steeds naar deze vier dingen brengt, neem je de ervaring helemaal in je op, in plaats van er half slapend in mee te drijven:
- Breath (adem): je ademhaling opmerken, zoals hierboven. Dat brengt je meteen terug bij wat er gebeurt.
- Energy (energie): de beweging in je. Zelf ervaar ik het als een soort licht of vuur dat van boven naar beneden door me heen beweegt, en een stroom die van de kosmos naar de aarde loopt en weer terug, met mij in het midden als een soort kanaal. Misschien voel jij iets heel anders, of helemaal niks van dat alles, en dat is ook helemaal goed.
- Empathy (empathie): wat je ook ervaart, je kunt het ontmoeten met een zacht, open hart, en er met liefde naartoe leunen in plaats van er uit angst van weg te leunen. Dat is een keuze die je kunt maken, en voor mij zit daar een groot deel van wat ik leer.
- Sensations (gewaarwordingen): wat je in je lijf voelt, de energetische gevoelens, de geluiden, de kleuren achter je oogleden. Ze één voor één opmerken, zonder dat je ze hoeft te begrijpen.
Een snufje rapé
Ik heb ook graag het heilige medicijn rapé naast me klaarliggen (spreek uit: "ha-PEH"): een heel fijngemalen snuif uit de Amazone, gemaakt van sterke tabak en de as van bepaalde boomschors en planten. Met een kuripe, een klein V-vormig pijpje van bot of bamboe, blaas je het in je eigen neus. (Er is ook een langere pijp, de tepi, waarmee iemand anders het voor je inblaast.)
In een reis kan rapé helpen om iets los te maken wat vast lijkt te zitten, zoals een blokkade of een oude pijn. Bij mij gebeurt dat vaak heel lichamelijk: door over te geven, of door het eruit te schudden. Andere keren krijg ik er een heel specifiek inzicht door, of voelt het alsof mijn derde oog opengaat voor 'iets', en dan kan ik echt heel diep kijken.
Het is wel stevig spul. Je kunt er duizelig en misselijk van worden, dus zet een emmer dichtbij, begin met een piepklein beetje, en als je het nog nooit hebt gehad, zou ik het eerst een keer op een rustige dag proberen, zodat je weet hoe je lijf reageert. Oh, en nog iets: hier in Nederland is het makkelijk en in goede kwaliteit te krijgen bij smartshops, maar hoe dat in België of andere landen zit, weet ik niet. Doe voorzichtig ♡
Terug naar het midden
Soms neemt een reis je zo ver mee dat je vergeet waar je bent, of waarom je kwam. Als dat gebeurt, keer ik graag terug naar het midden: de ruimte midden in mijn borst die sommige tradities de grot van het hart noemen. Gewoon mijn aandacht daar laten rusten en me daar even thuis laten voelen.
Ik heb er een klein rijmpje voor, in het Engels: intention, attention, awareness. Je intentie geeft een richting. Je aandacht is waar je je focus legt, en die kun je terugbrengen naar je intentie zodra je merkt dat hij is afgedwaald. En dan het opmerken zelf, zonder oordeel en vol nieuwsgierigheid, en juist dát laat dingen opengaan. Als ik gewoon naar iets kijk zonder te beslissen wat het betekent, laat het me vaak meer zien.
Tegelijk houd ik mijn vragen graag losjes vast: ergens in mijn achterhoofd, maar open voor wat er werkelijk komt. De Paddestoel geeft niet altijd antwoord op de vraag die je stelde, in ieder geval niet op de manier die je in gedachten had, en wat er in plaats daarvan komt, blijkt bij mij vaak precies te zijn wat ik nodig had.
Een piepklein dingetje waar ik van hou: liggen met mijn handpalmen naar boven. Op zich doet het niks magisch, maar het herinnert mijn lijf eraan dat ik hier open ben voor wat er komt, en dat ik lekker mag meerijden.
Vier toetsstenen
Mijn eigen solo-checklist eindigt met vier woorden waar ik graag naar terugkeer, de Four Touchstones: Overgave, Vertrouwen, Nieuwsgierigheid en Intentie. Ze zijn klein genoeg om ze zelfs middenin een grote reis nog terug te vinden, en elk van de vier vangt me op een net iets ander moment op:
- Overgave: de Paddestoel rijdt. Ik laat hem de wegen kiezen, ook de wegen die ik zelf nooit had gekozen.
- Vertrouwen: als het hobbelig wordt, leun ik op het gevoel dat de bestuurder de weg erdoorheen beter kent dan mijn hoofd.
- Nieuwsgierigheid: in plaats van ergens voor weg te rennen, me ernaar omdraaien en me afvragen wat het me wil laten zien.
- Intentie: de richting die ik aan het begin heb gegeven, om naar terug te keren zodra mijn aandacht is afgedwaald.
Onthoud je er daarbinnen maar één, welke dan ook, dan is dat al goed.
Zingen, neuriën, hardop praten
Dit verrast mensen soms, maar ik vind zingen zó fijn tijdens een reis. Als de paddo's opkomen, kan zacht neuriën of zingen voelen alsof je stap voor stap een trap afloopt, langzaam en in je eigen tempo, in plaats van in één keer in het diepe gegooid te worden. Sommige sjamanistische tradities gebruiken zang op een vergelijkbare manier.
Ook later in de reis werkt het. Wil je wat meer houvast, of voel je de reis een kant op glijden die je niet fijn vindt, dan kan het helpen om rechtop te gaan zitten en iets te zingen. Het hoeft geen liedje te zijn dat je kent, en het hoeft ook niet mooi te klinken: één lange gebromde toon is al genoeg. Het brengt je adem terug en geeft je hersenen wat zuurstof, en daar kun je verrassend goed van aarden als er veel energie in beweging is.
En je kunt met de Paddestoel praten! Hardop, als je wilt. Stel hem vragen, bedank hem, vertel dat je bang bent, vraag of hij je iets wil laten zien of wat langzamer wil gaan. Misschien is het in het begin een beetje gek, maar voor mij wordt het hele gebeuren daardoor veel meer een relatie met iemand die aan mijn kant staat, alsof de Paddestoel een echte vriend is die me liefdevol dingen leert~!
Laat je telefoon slapen
Ik zou je echt aanraden om je telefoon zo lang mogelijk met rust te laten, vooral tussen uur vier en zeven. Dan begint de reis meestal wat zachter te worden, en is het heel verleidelijk om 'even snel' te kijken.
Wat ik heb gemerkt, is dat je telefoon checken bijna hetzelfde is als tegen de Paddestoel zeggen dat het tijd is om af te ronden. Je komt met een klap terug in de gewone wereld, en dan stoppen de diepere inzichten vaak. Terwijl die latere uren nog zoveel in zich kunnen hebben, vaak op een stillere, helderdere manier dan de piek.
In mijn ervaring heb je ook geen klok nodig om te weten wanneer je klaar bent: op een gegeven moment krijg je vaak vanzelf zin om iets lekkers te eten of naar buiten te gaan, en dat is meestal het moment dat de reis je laat gaan. (Als ik je gids ben, ligt je telefoon in vliegtuigmodus ergens buiten bereik, en houd ik de tijd voor ons allebei in de gaten.)
Je bent daar niet alleen
Ben je met een gids of sitter en wordt het zwaar, trek dan alsjeblieft aan de bel. Je hoeft niks uit te leggen: één woord of alleen je hand uitsteken is genoeg. Een goede gids heeft allerlei manieren om je door een moeilijk moment heen te helpen, zoals samen ademen, je hand vasthouden, een hand op je schouder of je hart, een deken, andere muziek of ander licht, naar een andere kamer gaan, iets te eten, neuriën, of gewoon zeggen dat wat je voelt een normale menselijke ervaring is en dat het weer voorbijgaat.
Je valt niemand lastig door erom te vragen. Daar zijn ze juist voor, en het betekent niet dat je ergens in 'gefaald' hebt.
(Als ik je gids ben: uit mezelf zeg ik heel weinig, want elk woord van mij kan je reis een bepaalde kant op duwen, en ik wil graag dat hij helemaal van jou blijft. Maar ik ben er, de hele tijd nuchter en aanwezig, en op het moment dat je je hand uitsteekt (of als ik merk dat je wel wat steun kunt gebruiken), ben ik bij je. We hebben samen afgesproken wat ik wel en niet doe, en dat lopen we nog een keer door voordat je begint.)
Ga je alleen, dan lees je in Alleen op (psychedelische) reis waarom het zo fijn is om iemand die je vertrouwt binnen bereik te hebben. Dat is echt de moeite waard om te regelen! Alleen al weten dat je iemand kunt bellen, kan de moeilijke momenten een stuk minder eenzaam maken.
En wat er daarbinnen ook gebeurt, het is jouw reis, ook als die totaal niet lijkt op wat iemand anders ooit heeft beschreven ♡